ทำไมในกล้องระดับถึงมีเส้นขีดสั้นๆ บน-ล่าง?

ทำไมในกล้องระดับถึงมีเส้นขีดสั้นๆ บน-ล่าง?
เวลาที่เราส่องตาเข้าไปในกล้องระดับ (Automatic Level) แน่นอนว่าเราจะโฟกัสไปที่เส้นเล็งกากบาทสีดำยาวๆ ตรงกลาง เพื่อใช้ตัดอ่านตัวเลขความสูงบนไม้สต๊าฟแต่ถ้าสังเกตดีๆ เหนือและใต้เส้นแนวนอนตรงกลาง จะมี "เส้นขีดสั้นๆ ขนานกันอยู่ด้านบนและด้านล่าง" เพิ่มเข้ามาอีกอย่างละเส้น ช่างภาพหรือคนทั่วไปอาจจะคิดว่าผู้ผลิตทำมาให้ดูเกะกะสายตา แต่ในทางวิศวกรรมสำรวจ เราเรียกสองเส้นนี้ว่า "เส้นสตาเดีย" (Stadia Marks) ซึ่งมันมีประโยชน์มหาศาลซ่อนอยู่

หน้าที่หลัก: เปลี่ยนกล้องระดับให้เป็น "ตลับเมตรระยะไกล"
ประโยชน์ที่แท้จริงของเส้นขีดสั้นๆ บน-ล่างนี้คือ "มีไว้เพื่อวัดระยะทางราบ" ระหว่างตัวกล้องกับไม้สต๊าฟ โดยที่ช่างสำรวจไม่จำเป็นต้องเดินไปลากสายเทปวัดระยะให้เหนื่อยเลยครับ

ผู้ผลิตกล้องระดับชั้นนำของโลกได้ออกแบบระยะห่างของเส้นขีดบนและล่างนี้ด้วยหลักการทางทัศนศาสตร์ที่แม่นยำ ทำให้ความกว้างของช่องว่างระหว่างสองเส้นนี้ แปรผันตรงกับระยะทางในหน้างานจริง

วิธีดูระยะทางง่ายๆ หน้างาน (ไม่ต้องพึ่งสูตร)
เวลาช่างกล้องส่องไปที่ไม้สต๊าฟ ตัวเลขที่อ่านได้จากเส้นขีดบน และเส้นขีดล่างจะมีความห่างกันอยู่ วิธีคิดในใจของช่างสำรวจคือ "ยิ่งกล้องอยู่ห่างจากไม้สต๊าฟมากเท่าไหร่ ช่องว่างระหว่างเส้นบนกับเส้นล่างก็จะคลุมแถบตัวเลขบนไม้สต๊าฟกว้างขึ้นเท่านั้น" เช่น ถ้าส่องแล้วเห็นเส้นบนและเส้นล่างห่างกันขนาบแถบสีบนไม้สต๊าฟอยู่ 10 เซนติเมตร พอดี นั่นเท่ากับว่าระยะทางจริงตรงนั้นคือ 10 เมตร  (คิดง่ายๆ คือระยะห่างบนไม้สต๊าฟเปลี่ยนเป็นหน่วยไหน ระยะทางจริงจะเป็นหน่วยเมตรตามนั้นเลย)

ประโยชน์อื่นๆ ที่ช่างสนามควรรู้

1. ใช้เช็กความบาลานซ์: ตามหลักการเดินสายระดับที่ถูกต้อง กล้องควรตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างจุดส่องหงายหลังและส่องไปข้างหน้า เส้นสตาเดียนี้จะช่วยให้ช่างกล้องกะระยะได้ทันทีว่าระยะยิงทั้งสองฝั่งเท่ากันหรือไม่ เพื่อลดความคลาดเคลื่อนจากส่วนโค้งของโลก

2. ใช้ตรวจสอบสายตา (Double Check): ค่าที่อ่านได้จากเส้นตรงกลางยาวๆ จะต้องอยู่ตรงกลางระหว่างค่าของเส้นบนและเส้นล่างเสมอ ถ้าช่างกล้องอ่านค่าเส้นกลางแล้วไม่ใช่น่าจะเป็นค่าเฉลี่ยของเส้นบน-ล่าง แปลว่าตอนนั้นตาฝาด อ่านเลขผิดแน่นอนครับ

บทสรุป
เส้นขีดสั้นๆ บน-ล่าง ในกล้องระดับ จึงไม่ใช่ของประดับชวนลายตาครับ แต่มันคือ "เครื่องมือวัดระยะทางแบบอะนาล็อก" ที่ชาญฉลาด ซึ่งผู้ผลิตใส่มาเพื่อช่วยให้พี่ๆ ช่างสำรวจทำงานได้ไวขึ้น ตรวจสอบความถูกต้องได้ง่ายขึ้น โดยไม่ต้องเสียเวลาเดินดึงสายวัดข้ามโคลนหรือสิ่งกีดขวางหน้างานเลย