ตรวจสอบ Cross-Hair Alignment ของ Auto Level: ขั้นตอนทำได้ใน 7 นาที

Cross-Hair หรือ Reticle ภายในกล้อง Auto Level คือเส้นเล็งแนวนอนและแนวตั้งที่ใช้อ่านค่าระดับบนไม้สต๊าฟ ถ้าเส้นเอียงไม่ขนานกับแนวระดับจริง (Horizontal Line of Sight) ค่าระดับที่อ่านได้จะคลาดเคลื่อนเป็นระบบทุกครั้งที่ส่งสายตา บทความนี้สรุปขั้นตอนตรวจสอบ Cross-Hair Alignment ที่ทำได้ในสนาม 7 นาที พร้อม Tolerance ตาม ISO 17123-2 และข้อควรระวังก่อนตัดสินใจส่งสอบเทียบหรือซ่อม

1. เตรียมเครื่องมือและสถานที่ (1 นาที)

อุปกรณ์: Auto Level + Tripod + ไม้สต๊าฟ 1 ชุด + จุดเป้าหมาย (Target/แผ่นกระดาษมีเส้นแนวตั้ง-แนวนอนชัด) ระยะห่าง 2030 ม.

สถานที่: พื้นแข็งไม่สั่นสะเทือน ไม่มีแหล่งความร้อนระหว่างกล้องกับเป้า (Heat Shimmer ทำให้ค่าผิด) แสงสว่างพอเพียง

ข้อควรระวัง: ไม่ใช้กล้องที่เพิ่งถูกขนย้ายในที่อากาศต่างกันมาก ควรรอ 1015 นาทีให้กล้องปรับอุณหภูมิก่อน เพื่อลด Thermal Drift

2. ตั้งกล้องและปรับ Parallax (1 นาที)

Procedure: 1) ตั้ง Tripod ให้ Tribrach อยู่ระดับสายตา ; 2) ปรับขาให้ Circular Bubble เข้ากลาง ; 3) เล็งไปที่ Target ; 4) หมุน Eyepiece (Diopter) จนเห็น Cross-Hair คมที่สุด ; 5) หมุน Focusing Knob จนภาพ Target คม

ทฤษฎี: Parallax เกิดเมื่อ Cross-Hair และ Image ไม่อยู่ระนาบเดียวกัน ขยับตามองจะเห็น Cross-Hair กระดิกเทียบกับ Target ทำให้อ่านค่าได้คลาดเคลื่อนตามตำแหน่งสายตาผู้อ่าน

Check: ขยับศีรษะซ้าย-ขวา เล็กน้อย ถ้า Cross-Hair "ไม่เคลื่อนสัมพันธ์" กับ Target แสดงว่าไม่มี Parallax

3. ตรวจสอบ Cross-Hair แนวตั้ง (2 นาที)

Procedure: 1) เล็งให้เส้นแนวตั้ง (Vertical Cross-Hair) ตรงกับจุดบนสุดของเส้นดิ่งจริง (Plumb Line) หรือสายดิ่งห้อยอิสระ ; 2) ค่อย ๆ หมุน Tangent Screw แนวตั้งเล็งลงไปตามเส้นดิ่ง ; 3) ถ้าเส้น Cross-Hair ยังตรงกับเส้นดิ่งตลอด แสดงว่า "Vertical Hair ตั้งฉาก" ตาม Tolerance

Tolerance: ผู้ผลิตหลักกำหนดให้ Vertical Cross-Hair มีค่าผิดไม่เกิน ±10 จากแนวดิ่งจริง ; งานทั่วไปยอมรับ Visual Check ที่ระยะ 20 ม. ความเบี่ยงเบนของเส้นไม่เกิน 1 mm

ข้อควรระวัง: ใช้สายดิ่งที่หยุดแกว่งจริง ๆ ลมหรือการสั่นทำให้สายเอียง สรุปผลผิดได้

4. ตรวจสอบ Cross-Hair แนวนอน (2 นาที)

Procedure: 1) เล็งเส้นแนวนอน (Horizontal Cross-Hair) ที่ขอบซ้ายของ Target ; 2) หมุน Horizontal Tangent Screw ค่อย ๆ กวาดไปทางขวา ; 3) สังเกตว่าเส้น Cross-Hair ยังอยู่ในแนวเส้นที่ขีดไว้บน Target หรือไม่

สูตรประเมินค่าเอียง: α = arctan(Δh / D) เมื่อ Δh = ความต่างของระดับเส้นที่ปลายทั้งสองของกวาด, D = ระยะกวาด (เป็นมิลลิเมตรเท่ากัน) ; ถ้า α > 10 ต้องส่งช่างปรับ Reticle

Tolerance ตาม ISO 17123-2: Standard Deviation ของการอ่านระดับจาก Two-Peg Test ในกล้อง Class 2 (Construction Site) ต้องไม่เกิน ±2.0 mm/km ; Class 3 ทั่วไป ±5.0 mm/km

Spec อ้างอิง: ผู้ผลิตหลักของ Auto Level มีค่ากำลังขยาย 24×32× และ Standard Deviation per km Double-Run อยู่ในช่วง ±0.5 mm ถึง ±2.5 mm ขึ้นกับ Class

5. บันทึกผลและประเมิน (1 นาที)

Procedure: 1) จด Vertical Deviation และ Horizontal Deviation ลงในแบบฟอร์ม ; 2) ถ่ายภาพ Cross-Hair ผ่านกล้อง (ถ้ามี Bayonet/Adaptor) ; 3) เปรียบเทียบกับเกณฑ์ ISO 17123-2 ; 4) ถ้าผ่าน เริ่มงานได้ ; 5) ถ้าไม่ผ่าน ส่งร้านปรับ Reticle หรือสอบเทียบ

ข้อควรระวัง: Cross-Hair Alignment ที่ "ผ่าน" ไม่ได้แปลว่า Compensator ทำงานถูก ต้องทำ Two-Peg Test และ Compensator Check ร่วมด้วยตามคำแนะนำของ FIG และ USACE EM 1110-1-1005 ก่อนเริ่มงาน Construction Stake Out

สรุปและคำแนะนำเชิงเทคนิค

ขั้นตอนตรวจสอบ Cross-Hair Alignment ใน 7 นาที (เตรียม + Parallax + แนวตั้ง + แนวนอน + บันทึก) เป็น Routine Check ที่ช่างควรทำก่อนเริ่มงานทุกวัน เพื่อกันค่าระดับผิดเป็นระบบ ; ใช้คู่กับ Two-Peg Test สัปดาห์ละครั้งจะปลอดภัยกว่า

หากผลการตรวจสอบบ่งชี้ว่า Cross-Hair เอียงเกิน Tolerance ไม่ควรปรับเองด้วยไขควง เพราะการขยับสกรู Reticle อาจทำให้ Compensator และ Optical Path เคลื่อน ควรนำเครื่องเข้ารับการ ซ่อมและสอบเทียบ โดยช่างที่มีเครื่อง Collimator และ Reference Bar ; P1 Instrument มีศูนย์ซ่อม-สอบเทียบที่รังสิตคลอง 2 พร้อมเครื่องมืออ้างอิงและรายงานสอบเทียบตาม ISO 17123-2

กล้องสำรวจศูนย์รังสิต (รังสิตคลอง 2)
Location: https://maps.app.goo.gl/pVxYa4RWrwde1aFg9
หน้าร้านสาขารังสิต B202 ชั้น 2 ปั๊มคาร์เท็กซ์ โครงการสัมมากรเพลสรังสิตคลอง 2
เปิดบริการ จ.-ศ. 8.30-17.30 น. และ วันเสาร์ 9.00-14.00 น.
️ บริการ: จำหน่าย · เช่า · ซ่อม · สอบเทียบ
02-181-6844
https://www.xn--12cmad0ewa7dfdoynwi8a3ej0cxf0pqcn.com/

#ศูนย์รวมกล้องสำรวจราคาถูก #กล้องสำรวจมือสอง #กล้องTotalStation #กล้องระดับ #กล้องวัดมุม #บริการเช่ากล้องสำรวจ #ซ่อมกล้องสำรวจ #สอบเทียบกล้องสำรวจ #P1Instrument #พีนัมเบอร์วันอินสตรูเม้นท์ #CrossHairAlignment #AutoLevel #Reticle #TwoPegTest